Toàn cảnh thị trường yến sào Việt Nam hiện nay
Thị trường yến sào Việt Nam đã có bước chuyển lớn trong khoảng hai thập kỷ qua, từ chỗ phụ thuộc vào yến đảo khai thác tự nhiên sang dựa chủ yếu vào mô hình nhà nuôi yến. Theo lãnh đạo Cục Chăn nuôi và Thú y, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, được báo VietNamNet dẫn lại vào tháng 7/2026, giá trị sản xuất của ngành yến năm 2025 ước khoảng 600 triệu USD mỗi năm, chiếm khoảng 3,4 đến 3,5% giá trị toàn ngành chăn nuôi. Chuỗi giá trị yến sào ngày nay gồm nhiều mắt xích: xây dựng và vận hành nhà yến, khai thác, sơ chế, chế biến, phân phối trong nước và xuất khẩu. Song song với cơ hội, thị trường cũng đối mặt với không ít vấn đề như hàng giả, cạnh tranh từ yến nhập khẩu và khung pháp lý chưa hoàn thiện. Bài viết dưới đây tổng hợp các số liệu được công bố gần đây để giúp bạn đọc có cái nhìn khách quan về quy mô và đặc điểm của ngành.
Số lượng nhà yến tăng nhanh qua từng năm
Số lượng nhà yến là chỉ báo rõ nhất cho tốc độ phát triển của nghề nuôi chim yến. Theo báo Nhân Dân, giai đoạn 2017 đến 2022, số nhà yến cả nước tăng gần ba lần, từ hơn 8.300 lên hơn 23.600 nhà. Các số liệu được Trung tâm WTO và Hội nhập thuộc VCCI tổng hợp cho thấy xu hướng tăng tiếp tục: khoảng 22.363 nhà năm 2021, 23.742 nhà năm 2022, 26.561 nhà năm 2023 và 29.320 nhà năm 2024. Đến năm 2025, Cục Chăn nuôi và Thú y ước tính toàn ngành có khoảng 29.000 đến 30.000 nhà yến. Như vậy, tốc độ tăng đã chậm lại so với giai đoạn bùng nổ trước đó, phản ánh việc nhiều địa phương bắt đầu siết quy hoạch và người đầu tư thận trọng hơn. Cần lưu ý rằng số liệu giữa các nguồn có chênh lệch nhỏ do thời điểm thống kê và phương pháp tổng hợp khác nhau, vì vậy nên hiểu các con số này mang tính ước tính.
Sản lượng tổ yến hằng năm và mục tiêu đến 2030
Sản lượng tổ yến của Việt Nam được công bố ở nhiều mức khác nhau tùy nguồn và thời điểm. Năm 2023, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn khi đó đưa ra con số khoảng 150 tấn mỗi năm. Theo Cổng Thông tin điện tử Chính phủ vào tháng 5/2025, sản lượng năm 2024 ước khoảng 270 tấn, tăng khoảng 8% so với năm 2023. Trong khi đó, lãnh đạo Cục Chăn nuôi và Thú y cho biết sản lượng năm 2025 đạt 234,6 tấn yến thô. Một số bài viết khác lại dùng khoảng 150 đến 200 tấn mỗi năm. Sự chênh lệch này cho thấy việc thống kê sản lượng yến vẫn còn khó khăn, do phần lớn nhà yến là của hộ gia đình và chưa được quản lý bằng một cơ sở dữ liệu thống nhất. Về định hướng, cơ quan quản lý đặt mục tiêu sản lượng đạt khoảng 350 đến 400 tấn mỗi năm vào năm 2030. Nếu đạt được, giá trị ngành có thể vượt mốc một tỷ USD theo dự báo được báo chí dẫn lại.
Những địa phương dẫn đầu về nuôi chim yến
Nghề nuôi chim yến phân bố không đồng đều giữa các vùng. Theo báo Nhân Dân, đồng bằng sông Cửu Long là khu vực có nhiều nhà yến nhất với khoảng 10.500 nhà, tiếp theo là Đông Nam Bộ với khoảng 5.900 nhà và Nam Trung Bộ với khoảng 4.900 nhà. Số liệu năm 2024 được Cổng Thông tin điện tử Chính phủ dẫn lại cho thấy Kiên Giang dẫn đầu với 2.981 nhà, sau đó là Tiền Giang 1.732 nhà, Đắk Lắk 1.725 nhà và Bình Thuận 1.680 nhà. Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh năm 2025, bản đồ nuôi yến có thay đổi về tên gọi. Chẳng hạn, tỉnh An Giang mới hiện có khoảng 4.475 nhà yến và thu hoạch gần 20 tấn trong sáu tháng đầu năm 2026, theo báo Bnews. Khánh Hòa vẫn giữ vai trò đặc biệt nhờ hệ thống đảo yến tự nhiên cùng hơn 1.400 nhà yến sau sáp nhập. Ngoài ra, nhiều tỉnh Tây Nguyên và miền Trung cũng đang có số nhà yến tăng đáng kể.
Cơ cấu sản phẩm và tiêu thụ trong nước
Trên thị trường yến sào Việt Nam hiện nay, sản phẩm được chia thành nhiều nhóm chính. Nhóm thứ nhất là tổ yến thô, còn nguyên lông và tạp chất, chủ yếu được giao dịch giữa người nuôi và cơ sở chế biến. Nhóm thứ hai là yến tinh chế, đã làm sạch và định hình, thường được người tiêu dùng mua để tự chưng tại nhà hoặc làm quà biếu. Nhóm thứ ba là các sản phẩm chế biến sẵn như yến chưng, nước yến, súp yến, cháo yến, phục vụ nhu cầu tiện lợi. Kênh phân phối cũng ngày càng đa dạng, từ cửa hàng chuyên doanh, siêu thị, nhà thuốc đến mạng xã hội và sàn thương mại điện tử. Tuy nhiên, sự đa dạng này đi kèm tình trạng khó kiểm soát chất lượng. Báo Người Lao Động năm 2025 phản ánh có những hũ nước yến được rao bán chỉ khoảng 13.500 đồng, trong khi giá yến thô khi đó ở mức khoảng 14 đến 15 triệu đồng mỗi kg, khiến nhiều người đặt nghi vấn về hàm lượng yến thực tế.
Xuất khẩu tổ yến: từ Nghị định thư đến lô hàng chính ngạch
Xuất khẩu tổ yến là động lực quan trọng của ngành trong những năm gần đây. Ngày 9/11/2022, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ký Nghị định thư với Tổng cục Hải quan Trung Quốc về yêu cầu kiểm dịch và vệ sinh thú y đối với tổ yến xuất khẩu. Ngày 16/11/2023, lô tổ yến chính ngạch đầu tiên của Việt Nam được xuất sang thị trường này. Đến ngày 15/4/2025, hai bên ký Nghị định thư mới, mở rộng phạm vi sang cả tổ yến thô bên cạnh tổ yến đã làm sạch. Theo Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, tính đến tháng 5/2025 có 13 doanh nghiệp được phía bạn chấp thuận, với lượng hàng xuất khẩu hơn 4 tấn, trị giá hơn 4 triệu USD. Theo VietNamNet, đến tháng 4/2026 đã có 20 doanh nghiệp được phía Trung Quốc phê duyệt. Trung Quốc được ước tính tiêu thụ khoảng 300 tấn yến mỗi năm, chiếm khoảng 80% thị trường thế giới. Ngoài ra, yến Việt còn hướng tới Hàn Quốc, Singapore, Malaysia và Đài Loan.
Khung pháp lý về nuôi chim yến
Hoạt động nuôi chim yến được điều chỉnh bởi Luật Chăn nuôi năm 2018 và Nghị định 13/2020/NĐ-CP hướng dẫn luật này, sau đó được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 46/2022/NĐ-CP. Theo Điều 25 Nghị định 13/2020, vùng nuôi chim yến do chính quyền cấp tỉnh quy định, phù hợp với tập tính của chim và điều kiện kinh tế, xã hội địa phương. Thiết bị phát âm thanh dẫn dụ chim yến không được vượt quá 70 dBA và chỉ được phát trong các khung giờ quy định. Nhà yến nằm trong khu dân cư hoặc cách khu dân cư dưới 300 mét không được sử dụng loa phát âm thanh dẫn dụ. Mới đây, Nghị định 211/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành tháng 6/2026 đã quy định các mức phạt đối với vi phạm như dùng loa dẫn dụ sai quy định, gây tiếng ồn hay cơi nới nhà yến. Dù vậy, Hiệp hội Yến sào Việt Nam từng phản ánh phần lớn nhà yến hiện hữu vẫn gặp vướng mắc về cơ sở pháp lý, cần có hướng dẫn cụ thể hơn.
Các chủ thể tham gia chuỗi giá trị yến sào
Chuỗi giá trị yến sào tại Việt Nam có sự tham gia của nhiều nhóm chủ thể. Lực lượng đông đảo nhất là các hộ gia đình đầu tư nhà yến với quy mô vừa và nhỏ, thường tự vận hành hoặc thuê đơn vị kỹ thuật hỗ trợ. Tiếp theo là các hợp tác xã, giúp liên kết người nuôi, chia sẻ kỹ thuật và tìm đầu ra ổn định. Nhóm doanh nghiệp đảm nhận khâu thu mua, sơ chế, chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và xuất khẩu. Về tổ chức nghề nghiệp, Hiệp hội Yến sào Việt Nam được thành lập từ khoảng năm 2017, đóng vai trò kết nối doanh nghiệp, người nuôi và cơ quan quản lý, đồng thời kiến nghị chính sách. Nhiều địa phương cũng đã có hiệp hội hoặc chi hội yến sào riêng. Về quản lý nhà nước, Cục Chăn nuôi và Thú y thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường chịu trách nhiệm chính trong việc theo dõi, giám sát dịch bệnh và kiểm dịch phục vụ xuất khẩu, phối hợp cùng chính quyền các địa phương.
Thách thức lớn của thị trường yến sào Việt Nam
Bên cạnh tiềm năng, thị trường yến sào Việt Nam đang đối mặt nhiều thách thức. Thứ nhất là biến động giá: theo báo Gia Lai, giá tổ yến thô tại địa phương từ khoảng 18 đến 20 triệu đồng mỗi kg năm 2023 đã giảm còn khoảng 11 đến 12 triệu đồng vào tháng 9/2024. Thứ hai là sức ép từ yến nhập khẩu, khi báo Người Lao Động dẫn số liệu cho thấy riêng tám tháng đầu năm 2024 đã có khoảng 460 tấn yến nhập về, gấp đôi cả năm 2023. Thứ ba là hàng giả, hàng kém chất lượng và tình trạng làm nhái thương hiệu địa phương, ngày càng dịch chuyển lên môi trường mạng. Thứ tư là nạn săn bắt chim yến trái phép và việc nhiều nhà yến nằm trong khu vực không được phép chăn nuôi. Ngoài ra, ngành còn thiếu bộ tiêu chuẩn quốc gia thống nhất cho sản phẩm yến. Giải quyết tốt các vấn đề này sẽ quyết định sự phát triển bền vững của thị trường yến sào Việt Nam trong thời gian tới.